Dünya Yaşlılar Günü: Türkiye, nüfusunun yaşlanmasına hazırlıklı mı?

Berza Şimşek | BBC Türkçe

Nüfus

Kaynak, Getty Images

Türkiye’de ‘yaşlı’ olarak tanımlanan 65 yaş ve üstü nüfus son beş yılda yüzde 24 arttı. Nüfus projeksiyonlarına gore, 2080’de her dört kişiden biri 65 yaş üstü olacak. 

Artan yaşam süresi ve azalan doğurganlık, dünya genelinde nüfusun yaşlanmasının arkasındaki temel nedenler.

Türkiye’de 65 yaş üstü nüfus, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine gore 2016’dan 2021’e 1,5 milyon şahıs artarak 8 milyonu aştı.

2016’da bu nüfusun genele oranı yüzde 8,3 iken, 2021’de yüzde 9,7’ye terfi etti.

Nüfus projeksiyonlarına gore Türkiye’de 65 yaş üstünün nüfustaki oranı 2025 senesinde yüzde 11; 2060 senesinde yüzde 22,6 olacak.

Bu oranın 2080 senesinde yüzde 25’i aşacağı tahmin ediliyor.

Nüfusbilim Derneği üyesi ve öğretim görevlisi Prof. Dr. Sutay Yavuz, 65 yaş üstü nüfusun kendi içinde de fizyolojik ve toplumsal yaşantıları açısından farklılaştığını söylüyor:

“Ülkelerin daha süratli önlem almalarını gerektiren 85 yaş üstü nüfus, şundan dolayı sıhhat harcamalarının ve sıhhat mensubu sayısının artmasını gerektirecek durumlar bu yaş grubunda daha çok.”

TÜİK’in 2021 verilerine gore, 65 yaş üstü nüfusun ortalama yüzde 65’ini 65-74 yaş grubu, yüzde 27’sini 75-84 yaş grubu ve yüzde 8’ini 85 ve daha üstü yaş grubu oluşturuyor.

Nüfus

“Türkiye’de oldukca pahalı erişilen hizmetler var”

İnsanların daha uzun yaşaması ülkelerin gelişmişlik düzeyinin bir işareti olsa da yaşlı nüfusun süratli artışı toplumsal güvenlik ve sıhhat sistemine yük getiriyor. Bundan dolayı bu artışa hazırlanmak gerekiyor.

“En mühim hazırlıklar mahalli yönetimlerle ilgili” diyen 65+ Yaşlı Hakları Derneği Başkanı ve Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu, hem ev hem de şehir mimarisinde düzenlemelerin yapılması icap ettiğini belirtiyor:

“Evi planlarken bile kapısı nerede olacak, banyosunun genişliği, merdivenin yüksekliği ne olacak şeklinde mevzular mühim. Rampa, kaldırım, sokak, cadde… Yaşlı fertleri de içine alacak şekilde yapılmalı.

“Park-bahçe, kamu binası ve ibadethanelerin onların kolaylıkla ulaşabileceği şekilde olması gerekiyor.”

Nüfusbilim Derneği üyesi Prof. Dr. Yavuz, en mühim konulardan birinin bakıma erişim bulunduğunu konu alıyor:

“Türkiye’de oldukca pahalı şekilde erişilen hizmetler var. Yaşamın son evresinde lüzumlu olan bakım şeklinde. Bu tür durumlarla karşı karşıya gelme sıklığı arttığı için, bu tür gereksinimler da artacak. Şu an daha azca kişinin karşılaşmış olduğu ve kendi kaynaklarıyla karşıladığı bir durumla, aynı aileden iki şahıs karşılaşınca, o kaynakları bulup çıkartmak da zorlaşacak.

“Bakım elemanı ihtiyacı artacak. Şu an bu sektörün statüsünün artırılması gerek. Bu alan toplumda daha azca eğitimli, başka iş bulamamış kişilerin tercih etmiş olduğu geçici meslekler olarak algılanıyor. Dolayısıyla gençler bu meslekleri oldukca yapmak istemiyor. Bu da büyük bir risk barındırıyor.”

Öte taraftan Yavuz, yaşlıların bakımıyla ilgili ailelerin bilgilendirilmesi ve bu kişilere de psiko-sosyal desteklerin verilmesi icap ettiğini söylüyor.

Kazancıoğlu da, ‘yaşlı dostu’ teriminin yerleşmesinin önemine değiniyor ve yaşlıların hak ihlali ile suistimale uğramalarına karşı hukuki düzenlemelerin yapılması icap ettiğinin de altını çiziyor.

Dünyada durum ne?

Dünya genelinde de benzer bir durum hakim. Birleşmiş Milletler (BM), tüm ülkelerde yaşlı nüfusun artmakta bulunduğunu kaydediyor.

BM, “Gelecek yıllarda pek oldukca ülke, artan yaşlı nüfus için kamu sıhhat hizmetleri, emeklilik ve toplumsal korumayla ilgili olarak mali ve siyasal baskılarla karşı karşıya duracak” uyarısında bulunuyor.

“Dünyadaki nüfus yapısındaki değişiklik 1960’larda başladı. Şu an etkilerini görüyoruz” diyen Yavuz, bu değişimin etkilerini 2025 ve 2050 içinde daha belirgin şekilde göreceğimizi kaydediyor.

Uzakdoğu ülkelerinin hem yaşlanma oranının hem de teknoloji ve toplumsal örgütlenmelerde inovasyonun yüksek olduğu ülkeler olması sebebiyle incelenmesi icap ettiğini söyleyen Yavuz, şu örneği veriyor:

“Örneğin seyretme teknolojilerini evde kullanmak. Niçin geliştiriliyor bu seyretme teknolojileri? ‘Vatandaşları denetim edelim’in haricinde, evde oldukca fazla yalnız yaşayan insan var. Bu kişilerin izlenmesi gerekiyor. Yalnız bir şahıs düştü diyelim. Anlık olarak görebiliyorsanız, siz ona oldukca daha süratli müdahale edebilirsiniz. Robotik teknolojilerin, zeka teknolojilerinin gelişmesinin arkasında da kısmen bu var.”

BM verilerine gore, 2018 senesinde tarihte ilk kez 65 yaş ve üstü nüfus, dünya genelinde 5 yaş altı evlatları sayıca geride bıraktı.

2019’da her 11 kişiden 1’i 65 yaş üstü nüfustandı.

Kurumun hazırladığı 2022 Dünya Nüfus Beklentisi raporuna gore ise, 2050’de her 6 kişiden 1’i 65 yaş ve üstü olacak.

10 ülke

Türkiye’de averaj yaşam süresi kaç yıl?

Dünyada averaj yaşam süresinde 1950’den beri mühim artışlar görülüyor. Türkiye’de de benzer bir durum söz mevzusu.

Birleşmiş Milletler (BM) tahminlerine gore, 2020-2025 süreci için doğuşta beklenen yaşam süresi Türkiye’de erkekler için 75,6, hanımefendiler için 81,2 oldu.

Yaşlanmanın tesirleri açısından, averaj yaşam süresinden ziyade bunun ne kadarının sıhhatli geçirildiğine bakmak gerek.

Mühim hastalıkların çıkma durumuna gore hesaplanan sıhhatli yaşam süresi, bu mevzuda bir düşünce verebilir.

TÜİK’e gore, Türkiye’de sıhhatli yaşam süresi, 2017-2019 döneminde 57,3 oldu.

Yaşlanma dönemindeki sorunların azalması için kişilerin gençlik çağlarında desteklenmesi icap ettiğini söyleyen Yavuz, “İnsanlar sağlıklarını genç yaşta kaybediyor, kafi beslenemiyor, ekonomik açıdan devamlı başkalarının desteğine gereksinim duyacak şekilde yaşıyorlarsa, bu kişilerin yaşlanma döneminde sorunları katlanarak artıyor” diyor ve şu şekilde devam ediyor:

“Şu an devletimizde en büyük risk grubu, ne istihdamda, ne eğitimde olan genç grubu. Bunlar da genç kadınlardan oluşmakta. Emek harcama çağındaki dönemleri birikim yapmadan geçiyor. Bu birikim yapamayan insanoğlu yaşlandıklarında daha riskli duruma düşecek.”

yaşlılık

Kaynak, Getty Images

Türkiye’de doğurganlık niçin azalıyor?

Artan averaj yaşam süresinin yanı sıra doğurganlık hızının azalması da toplumun yaşlanmasının öteki temel sebebi.

Türkiye’de doğurganlık hızı, TÜİK verilerine gore 2021 senesinde 1,7 çocuk olarak gerçekleşti.

Bu sayı, doğurganlığın, nüfusun sayıca aynı kalmasını elde eden 2,1 düzeyinin altında kaldığını gösteriyor.

Resmi verilere gore, bu düzey Türkiye’de son olarak 2016 senesinde gerçekleşti.

Dünya averajı ise 2021 senesinde 2,42 çocuk oldu.

Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanı Derya Yanık, geçen hafta Özgürlük Gazetesi’ne yapmış olduğu açıklamada, “Bizi en oldukca ilgilendiren nüfusun acıklı bir şekilde azalıyor olması. Doğurganlık oranı Türkiye’de 1,7 düzeyine düştü ki 1,9 geri döndürülemezlik eşiği” dedi. 

Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da kamuoyu önünde sık sık gençlere daha çok çocuk yapmaları icap ettiğini söylüyor.

2019 yılındaki 1. Yaşlılık Şurası’nda Erdoğan bunu, “Katıldığım tüm nikah törenlerinde gençlerimize minimum 3 çocuk mümkünse daha fazlasını tavsiye ediyorum” sözleriyle dile getirmişti.

Türkiye’de doğurganlık hızının 1960’ların ortasından beri azalmakta bulunduğunu söyleyen Yavuz, bunu kentleşmenin artması ve kentleşmenin bununla beraber getirmiş olduğu toplumsal ölçü ve değerlerdeki değişimlerle açıklıyor.

Fakat bilhassa 2015’ten sonrasında keskin bir düşüş yaşandığını söylüyor:

“Son 5 yıl içinde ekonomik faktörler şu demek oluyor ki enflasyondaki artış, yaşam koşullarının zorlaşması, kira şeklinde yeni yaşam kurmayla ilgili maliyetlerin oldukca yükselmiş olması… Dolayısıyla genç kuşakların evliliklerini ötelemesi doğurganlık oranında azalmaya niçin oluyor. İki evladı meydana getiren üçüncüsünü yapmıyor.”

Yavuz’a gore ekonomik sebeplerin yanı sıra evliliğe bakıştaki değişimler de doğurganlık hızını azaltıyor:

“Sosyolojik araştırmalar bizlere evlenme ve çocuk sahibi olma fikrinden Türkiye’de gençlerin uzaklaşmadıklarını gösteriyor. Fakat bunu kendi kariyer planı ve yaşam kurgusu ile bağdaştırarak gerçekleştirmek istiyor. Daha seçici ilişkilere giriyor. Bundan dolayı de evlenme yaşlarının gecikmesi, evlendikten sonrasında çocuk sahibi olmanın ötelenmesi şeklinde gelişmelerle karşı karşıyayız. Bu da doğurganlığı azaltan bir unsur.”

Geniş aile yapısından çekirdek aile yapısına geçişle beraber bir taraftan kendi çocuklarını büyüten öteki taraftan ailedeki yaşlılara bakan şahıs sayısı da artıyor.

Prof. Dr. Yavuz, “Biz onlara ‘sandviç dönem’ diyoruz. Bu sandviç dönem zaman içinde Türkiye’de büyüyecek. Kısaca bir tek yaşlanma ve buna tesirleri anlamında değil, öteki kuşaklara tesirleri anlamında da düşünmemiz gerekiyor. Birinci tesir sandviç kuşağına olacak. Hangi aile bireyine bakacaklar? Ellerindeki ekonomik kaynaklar buna kafi gelecek mi? Çalışmış oldukları sürelerde bu kişilerle kimler ilgilenecek? Bunlar şeklinde oldukca boyutlu problemler ortaya çıkmakta” diyor.

Kamu kurumları ne şeklinde adımlar atıyor?

Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’nın bu yıl içinde Türkiye Yaşlılık Araştırması yapması planlanıyor. Hedef, yaşlanma hızı, sayısı, yaşlılığa bağlı sonuçlar şeklinde soruların cevabının bulunması.

Öteki taraftan Meclis’te ilk kez yaşlıların sorunları hakkında emek harcama yapmak suretiyle bir araştırma komisyonu oluşturuldu.

Yaşlıların Sorunlarını Araştırma Komisyonu Başkanı Erol Kaya, Komisyon’un Haziran ayındaki ilk toplantısında, yaşlıların sorunları ile ilgili yaptıkları emekler hakkında şu açıklamayı yapmış oldu:

“Bugüne dek meydana getirilen hukuki düzenlemeler, hizmet sunma biçimleri, hizmet alanları, destek personel ihtiyacı şeklinde ülkemiz tecrübeleri ve dünya örneklerini inceleyip bir yol haritası çıkaracağız.”

Erol Kaya, Komisyon’un çalışmalarıyla ilgili BBC Türkçe’nin röportaj talebini reddetti.

65+ Yaşlı Hakları Derneği Başkanı Kazancıoğlu, 2018’den beri Türkiye’nin değişik yerlerinden 28 belediye ile yaşlılara daha iyi hizmet verme ve ‘yaşlı dostu’ mekan planlama emek harcamaları yaptıklarını konu alıyor.

Kazancıoğlu, “Bazı belediyeler yaşlı merkezleri kurdu İstanbul’da. Dolayısıyla 65+ yaş terimi belediyelerin de gündemine girdi” diyor.

Göç

Kaynak, Getty Images

Göç bir ülkede yaşlanmayı iyi mi etkiliyor?

BM, bir ülkede nüfusun büyüklüğünün ve yaş dağılımının doğurganlık hızı ve ölüm oranının yanı sıra göçle de belirlendiğini kaydediyor.

BM, büyük göç akımları yaşayan ülkelerde, göçmenlerin bir çok emek harcama çağındaki kişiler olduğundan, göçün geçici de olsa yaşlanma sürecini yavaşlatabileceğini kaydediyor.

Fakat ülkede kalan göçmenlerin de sonunda yaşlanacağına dikkati çekiyor.

Türkiye’deki göçmen ve sığınmacı nüfusun çoğunluğunu Suriyeliler oluşturuyor.

Resmi verilere gore, Türkiye’de 3 milyon 600 bin Suriyeli göçmen ve sığınmacı bulunuyor. Bu nüfusun ortalama yüzde 20’si ‘genç nüfus’ olarak tanımlanan 15-24 yaş aralığındaki kişiler.

Bakan Yanık, Özgürlük’e yapmış olduğu açıklamada bu mevzuya da değindi, “Suriyelilerin doğurganlık oranları bizlere gore oldukca daha yüksek. Suriyelilerle ilgili de emek harcama yapıyoruz. Fazlaca erken yaşta evleniyorlar. Fakat doğum denetim anlamında bir emek harcama yapmıyoruz. Bundan dolayı bu insanların bigün evlerine dönecekleri düşündüğümüz ve beklediğimiz şey” dedi.

Yoruma kapalı.

Bebek Bakıcısı - Omegle - Sohbet Odaları - Omegla - Görüntülü Sohbet - Kaynak Otomasyon Sistemleri -
deneme bonusu radabet giriş Puff langstoninstitute.org gaziantep bayan escort antep escort