BBC araştırması: Petrol fiyatları 92 ülkede protestolara yol açtı

  • Efrem Gebreab & Thomas Naadi & Ranga Sirilal & Becky Dale
  • BBC News

Ekvador'da sadece bir ayda binden fazla protesto düzenlendi.

Kaynak, Getty Images

Geçim sıkıntısı dünya genelinde insanları sokaklara döktü. Ocak 2021’den bu yana kaydedilen tüm gösterileri haritalayan BBC, protestolarda devasa bir artış yaşandığını buldu.

Petrol fiyatları kişisel seyahatten lojistiğe yaşamın derhal her alanını etkiliyor. Bu durum besin, elektrik ve ısınma masraflarının artmasına yol açtı.

Bu artışlar dünya çapında gösterilerle karşılandı. Barışçıl protestolarda bir araya gelen ve hükümetleri eleştiren insanoğlu temel ihtiyaçların daha ucuz ve hepimiz için erişilebilir hale gelmesini istiyor.

Bazıları bunun için yüksek bir karşılık ödemek mecburiyetinde bırakıldı bile.

16 yaşındaki Hatice Bah, kaza kurşunuyla vurulduğunda evinin ön verandasında duruyordu. Hatice, Sierra Leone’nin başkenti Freetown’ın doğusundaki evinden yalnız birkaç metre ötede toplanan ve bir süredir artan yakıt fiyatlarını protesto eden kalabalığı izliyordu.

Sadece 10 Ağustos’ta protesto şiddete dönüştü. Polis protestoculara karşı tabanca açtı ve bir kurşun genç Hatice’ye isabet etti.

Yere yığıldı ve kısa süre içinde can verdi.

Anası Maria Sesay, kızının ölümünü hâlâ kabullenemediğini konu alıyor. Ortaokul talebesi olan Hatice’nin anası hayalinin bigün hemşire olmak bulunduğunu söylüyor:

“Oldukca üzgünüm bu yaşına kadar kızımı büyütmek için oldukca savaşım ettim fakat şimdi artık yok. Büyük bir acı içindeyim.”

Hatice'nin ailesi, Maria (solda) and Abdul (sağda)

Petrol fiyatlarının üstün dereceli kırmasıyla tetiklenen tepkiler bu minik batı Afrika ülkesinde senelerdir görülmemiş büyüklükte protestolara yol açtı.

Ağustos ayında başkent Freetown’da yaşanmış olan şiddetli çatışmalarda 5 polis memuru dahil 25 şahıs öldü.

Yakıt fiyatları ürünlerin taşınmasının maliyetini de yukarı çekmiş olduğu için besin fiyatlarını da artırıyor. Yakıt fiyatları Mart ayından Temmuz ayına kadar litre başına 12 bin leoneden 22 bin leoneye çıkarak üstün derece elde etti.

Temmuz ayında Sierra Leona Merkez Bankası banknotlarından üç sıfırı sildi ve enflasyonun zayıflattığı para birimine taze itimat aşılamaya çalıştı.

Şehirdeki protestolar, sokağa çıkma yasağı duyuru edilmesi ve netin kesilmesiyle durduruldu.

Sierra Leone’nin Devlet Başkanı Julius Maada Bio protestoların hükümetine karşı yapılmış bir darbe girişimi bulunduğunu deklare etti sadece BBC’ye konuşan oldukca sayıda protestocu yükselen yaşam harcamalarına karşı ayaklandıklarını söylemiş oldu.

Protestocular 10 Ağustos'ta Freetown'da sokaklara dökülmüştü.

Kaynak, AFP

Dünya genelinde çatışma verilerini tutan Silahlı Çatışma Lokasyonu ve Vaka Verileri Projesi’nin verilerini inceleyen BBC, bu senenin ilk dokuz ayında 90’dan fazla ülkede ve bölgede petrol fiyatlarından meydana gelen protestolar düzenlendiğini buldu.

Bu ülkelerin üçte birinde 2021’de yakıt fiyatlarıyla ilgili bir protesto yaşanmamıştı.

İspanya’da yalnız Mart’ta 335 protesto düzenlendi

Mesela 2021’de petrol fiyatlarıyla bağlantılı tek bir eylemin yaşanmadığı İspanya’da yalnız Mart’ta 335 protesto düzenlendi.

Son 9 ayda protestoların görülmediği tek bir ülke bile yok. Endonezya’da bu yıl petrol fiyatları sebebiyle 400 gosteri yapılmış oldu. 2021’de bu sayı 19’du.

Geçen yıl yalnız 2 protesto düzenlenen İtalya’da senenin ilk sekiz ayında 200 gosteri yapılmış oldu.

Your device may not support this visualisation

Ekvador’da yalnız Haziran ayında 1000’den fazla protesto düzenlendi. Güvenlik ve haber alma servisi Dragonflay’ın istihbarattan görevli yürütme kurulu üyesi Henry Wilkinson, protestoların şaşırtıcı yerlerde gerçekleştiğini söylüyor:

“Eylemlerin olağan dışı, normalde eylemlerin görülmediği bölgelere kaydığını görüyoruz. Ukrayna savaşının bu duruma büyük bir tesiri oldu. Anlaşmazlığın çözümü, küresel krizi mühim seviyede rahatlatacaktır.”

Fiyatlar niçin artıyor?

Ukrayna’daki cenk, küresel yakıt fiyatlarını artıran faktörlerden yalnız biri.

Pandeminin başlangıcında ham petrol fiyatlarının düşük olması, talebin düşük olmasından kaynaklanıyordu. Sadece yaşam “normale” dönerek enerji talebi yükseldikçe fiyatlar terfi etti.

ABD doları sterlin, euro, Çin yuanı ve Japon yeni şeklinde para birimlerine karşı tüm zamanların en yüksek seviyesinde.

Petrol ticaretinde ABD doları kullanılıyor. Dolar karşısındaki zayıf mahalli para birimleri için yakıt gittikçe daha da pahalı hale geldi.

Bunların yanında Rusya-Ukrayna savaşıyla beraber Rusya’dan petrol ithalatına getirilen sınırlamalar öteki üreticiler için petrol talebini artırdı. Bu durum daha yüksek fiyatlarla sonuçlandı.

Ekonomik çöküşten politik çöküşe

Akaryakıt fiyatları sebebiyle sivil protestoların düzenlenmiş olduğu 92 ülke ve bölge içinde, Gotabaya Rajapaksa hükümetini deviren Sri Lanka internasyonal manşetlere çıkmıştı.

Asya kıtasındaki en yüksek enflasyon oranlarından birine haiz olan Sri Lankalılar, yakıt, besin ve ilaç fiyatları artmaya devam ederken büyük bir yaşam maliyeti krizi yaşıyor.

Sri Lanka'nın başkenti Colombo'daki protestolar sırasında polis biber gazı kullanmıştı.

48 yaşındaki Wimala Dissanayaka, Sri Lanka’nın başkenti Colombo’nun üst derslik bir banliyösünde bir sebze tezgahı işletiyor. Ailesinin artık kıt kanaat geçindiğini söylüyor:

“Fiyatlar tavan yapmış oldu. Yaşam gittikçe daha pahalı hale geliyor fakat gelirimiz değişmiyor.” diyor ve ekliyor:

“Üç çocuğum var ve otobüs ücretleri o denli çarpıcı bir halde arttı ki, şimdi okula gitmek çocuk başına 100 rupi (0,27 dolar) tutuyor. Doğrusu, her üçü için de her gün 600 rupi (1,65$ dolar ) veriyorum.”

Wimala, ürünlerini pazara taşımış olduğu kamyoneti için benzin almaya gücünün yetmediğini söylüyor. Bunun yerine toplu taşımaya yönelmesi yada öteki satıcılarla ortak sevkiyat yapması gerekiyor.

Wimala, “Fiyatlar oldukca pahalı, müşterilerim de fazla para harcamak istemiyor. Eskiden 500 gram ya da bir kilogram sebze alabilen insanoğlu şimdi 100 gram ya da 250 gramla yetiniyorlar. Otomobil ya da motorsikletle gelenler de şimdi ya yürümek ya da bisiklet kullanmak zorunda.”

Protestolarda 80’den fazla şahıs öldü

Dünyanın dört bir yanında hükümetler, ülkelerindeki ekonomik krize çözüm bulmaya çalışırken protestolar da sürüyor. Fakat bazıları bunun için daha ağır bir satmaca ödüyor.

BBC araştırması, son dokuz ayda, Arjantin, Ekvador, Gine, Haiti, Kazakistan, Panama, Peru, Cenup Afrika ve Sierra Leone’dekiler dahil akaryakıt fiyatlarına yönelik protestolar sebebiyle 80’den fazla kişinin yaşamını kaybettiğini tespit etti.

Freetown’da sokaklara tekrardan sükunet hakim. Bir çok satıcı tekrardan mağazalarına döndü. Fakat Hatice’nin babası Abdul ve tüm ailesi için yaşam tekrar asla eskisi şeklinde olmayacak:

“Kızım oldukca ümit verici bir çocuktu. Artık yok.”

Yoruma kapalı.

Bebek Bakıcısı - Omegle - Sohbet Odaları - Omegla - Görüntülü Sohbet - Kaynak Otomasyon Sistemleri -
deneme bonusu radabet giriş Puff langstoninstitute.org gaziantep bayan escort antep escort